Langere wachttijden in verband gebracht met hogere sterfte onder kankerpatiënten

Uit recent onderzoek, gepubliceerd in het British Medical Journal (BMJ), blijkt dat uitstel van de behandeling van kanker gepaard gaat met een toename van de totale sterfte.

Sinds het begin van de Covid-19-pandemie is de toegang van patiënten tot kankerbehandelingen in veel zorginstellingen wereldwijd vertraagd. Dit heeft geleid tot bezorgdheid over de onbedoelde gevolgen van de maatregelen ter bestrijding van de pandemie voor kankerpatiënten.

Hoewel er wereldwijd een aantal onderzoeken zijn uitgevoerd naar de relatie tussen behandelingsvertragingen en sterfte, werden de modelleringspogingen belemmerd door een gebrek aan kwalitatief bewijs uit de praktijk. Daarom voerde het onderzoeksteam een uitgebreide beoordeling van 34 reeds bestaande onderzoeken naar zeven belangrijke soorten kanker.

Uit de bevindingen bleek dat elke vertraging van vier weken tussen de diagnose en de operatie gepaard gaat met een relatieve toename van de totale sterfte met 6-8%.

De kankersoorten die in het onderzoek zijn opgenomen, vertegenwoordigen 44% van alle incidente kankers wereldwijd. Het besloeg vijf veelvoorkomende vormen van kanker; blaas-, borst-, colon-, rectum- en longkanker; baarmoederhalskanker, de vierde meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen; en hoofd- en halskanker; en ontdekte dat voor alle zeven soorten kanker een behandelingsvertraging van vier weken gepaard gaat met een verhoogd risico op overlijden.

Bovendien ontdekte de studie dat vertragingen tot acht weken en twaalf weken het risico op overlijden verder vergroten. Een vertraging van acht weken bij borstkankerchirurgie zou het risico op overlijden met 17% verhogen en een vertraging van 12 weken, zoals bijvoorbeeld ervaren tijdens de Covid-19-lockdown en het herstel in sommige landen, zou het risico met 26% verhogen.

De impact van behandelingsvertragingen op patiëntresultaten is iets dat tijdens de Covid-19-pandemie op de voorgrond is gekomen. Hoewel spoedoperaties aan kanker grotendeels zijn doorgegaan, zijn electieve kankeroperaties en radiotherapie in veel landen uitgesteld of vertraagd, omdat middelen opnieuw zijn toegewezen om de pandemie aan te pakken.

Tot nu toe is het niet mogelijk gebleken om de impact van de lockdownmaatregelen vanwege Covid-19 op zorgpatronen en patiëntresultaten robuust te kwantificeren. Er is dan ook behoefte aan een internationale inspanning om systemen op te zetten voor het produceren van hoogwaardige gegevens, die als input kunnen dienen voor verder onderzoek hiernaar.

De realiteit is dat de impact van behandelingsvertragingen, inclusief kankerchirurgie, waarschijnlijk veel groter is voor zowel patiënten als de gezondheidszorgsystemen van landen dan de resultaten van deze studie suggereren. Het houdt geen rekening met de impact van een verslechtering van de aandoening op de patiënt; de noodzaak van uitgebreidere behandelingen en een verhoogd risico op complicaties vanwege progressie tijdens vertragingen; en de impact op de kwaliteit van leven van patiënten. Het kan ook leiden tot een grotere economische last door hogere directe zorgkosten.

Hoewel het buiten het bereik van deze studie valt, is het duidelijk ook belangrijk om te overwegen wat er gebeurt in de tijd voordat de patiënt wordt gediagnosticeerd. Als de wachttijd wordt verlengd om een specialist te zien of om te worden ingeboekt voor een diagnostische test, zoals een scan of een coloscopie, heeft dit invloed op de snelheid waarmee patiënten worden behandeld; en een vertraging kan een nadelig effect hebben op de kwaliteit van leven van patiënten. Hoe later kanker wordt gediagnosticeerd, hoe urgenter de behandeling zal zijn en hoe slechter de uitkomst voor de patiënt waarschijnlijk ook zal zijn.

De recensie is toegankelijk op de website van de BMJ