Adroddiad yn amlygu targedau sy'n cael eu methu

Mae llai na hanner Ymddiriedolaethau’r GIG yn cyrraedd targedau ar gyfer darparu gofal dewisol o fewn 18 wythnos o atgyfeirio, a dim ond 38% sy’n cynnig triniaeth canser o fewn y 62 diwrnod gofynnol, yn ôl adroddiad diweddaraf Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus Tŷ’r Cyffredin.

Mae'r GIG yn trin mwy o bobl ar gyfer amheuaeth o ganser a gofal dewisol nag erioed o'r blaen. Fodd bynnag, mae ASau sy'n eistedd ar y PAC wedi adrodd bod cleifion canser mewn tair rhan o bump o ymddiriedolaethau'r GIG yn Lloegr yn aros yn rhy hir am driniaeth.

Mae nifer y cleifion a atgyfeiriwyd ar gyfer gofal dewisol wedi cynyddu 17% ers 2012-14 ac roedd y rhai a atgyfeiriwyd oherwydd amheuaeth o ganser wedi dyblu bron ers 2010-11. Fodd bynnag, mae’r rhestr aros am ofal dewisol wedi cynyddu i 4.2 miliwn o gleifion.

Mae’r adroddiad yn galw ar y llywodraeth a GIG Lloegr i “adennill rheolaeth” dros yr hyn a ddisgrifiodd fel rhestrau aros “annerbyniol”.

Dywedodd: “Mae’r GIG yn methu â chyrraedd safonau amseroedd aros allweddol ar gyfer canser a gofal dewisol, ac mae ei berfformiad yn parhau i ddirywio. Nid yw’r GIG wedi cyrraedd y safon amseroedd aros o 18 wythnos ar gyfer gofal dewisol ers mis Chwefror 2016. Mae’n amlwg bod angen gwelliant sylweddol.”

Dywedodd y Pwyllgor hefyd fod tagfeydd yng nghapasiti ysbytai yn cael “effaith andwyol” ar ba mor hir y mae cleifion yn aros am driniaeth, gydag amrywiadau eang mewn perfformiad yn erbyn safonau amseroedd aros ar draws ardaloedd lleol ac ysbytai.

Dywedodd y Pwyllgor: “Roedd cyfran y cleifion a oedd yn aros llai na 18 wythnos am eu gofal dewisol yn amrywio rhwng 75% a 96% ar draws CCGs yn Lloegr yn 2017–18. Mae perfformiad gwaeth mewn amseroedd aros yn gysylltiedig â thagfeydd o ran capasiti ysbytai, gan gynnwys diagnosteg a defnydd gwelyau.”

Fe wnaeth ASau hefyd gyhuddo cyrff iechyd o “ddiffyg chwilfrydedd” am yr achosion, a’r risgiau y byddai cleifion yn dod i niwed o ganlyniad i’r amseroedd aros cynyddol hir.

Wrth wneud sylwadau ar adroddiad y Pwyllgor, David Cole, Prif Weithredwr Vanguard Healthcare Solutions: “Mae ein cydweithwyr yn y GIG dan bwysau cynyddol i ddarparu mwy a mwy o wasanaethau flwyddyn ar ôl blwyddyn tra’n cynnal y safonau rhagorol o driniaeth a gofal cleifion y mae’r GIG yn ddiamau yn adnabyddus amdanynt.

“Mae yna heriau o ran cael gweithlu digonol, ystâd addas i’r diben a chyfleusterau i ddarparu’r niferoedd hyn o weithdrefnau a gwasanaethau a’r lefelau gofynnol o fuddsoddiad cyfalaf i gyflawni’r ddau.

“Er efallai nad yw canfyddiadau’r Pwyllgor yn peri syndod, mae’n amlwg na fydd yr heriau hyn yn cael eu datrys yn hawdd a bydd angen atebion arloesol mewn nifer o wahanol feysydd, yn enwedig seilwaith a staffio, er mwyn sicrhau nad yw profiad y claf yn cael ei beryglu.”

Daw’r adroddiad ddyddiau’n unig ar ôl i gynghorydd y Llywodraeth ei hun ar ystadau’r GIG, Syr Robert Naylor, feirniadu’r defnydd o arian parod a fwriadwyd ar gyfer buddsoddiad cyfalaf yn adeiladau a chyfleusterau’r GIG i ariannu rhan o flwyddyn gyntaf cytundeb ariannu cynyddol pum mlynedd y Llywodraeth.

Pan gyhoeddodd y Llywodraeth y setliad refeniw pum mlynedd yn 2018, dywedwyd y byddai’r cynnydd blynyddol cyfartalog o 3.4 y cant i gyllideb GIG Lloegr yn dod o gyllid cynyddol gan y llywodraeth.

Fodd bynnag, adroddodd HSJ y byddai £221m o’r cynnydd arian parod o £6bn eleni yn dod o arian a oedd eisoes wedi’i glustnodi ar gyfer adeiladu a chynnal a chadw, cam a feirniadwyd gan Syr Naylor a ddywedodd wrth HSJ: “Bydd hyn yn gwneud pethau’n waeth. Yn syml, mae’n rhaid i ni roi’r gorau i wneud hyn oherwydd rydym wedi bod yn llwgu’r GIG o gyllid cyfalaf ers degawdau.”

Gellir darllen yr erthygl lawn yma: https://www.hsj.co.uk/finance-and-efficiency/exclusive-naylor-criticises-new-raid-on-nhs-capital-budgets/7025259.article